تخمک فروشی درآمدی خطرناک برای زنان

طی دو دهه اخیر گام‌های بلندی در رابطه با تشخیص و درمان ناباروری برداشته شده است و حدود ۶۵ درصد از زوج‌های نابارور با استفاده از روش‌های موجود صاحب فرزند شده‌اند. یکی از روش‌های مرسوم برای درمان ناباروری بارداری از طریق تخمک اهدایی است. این روش بسیار مورد استقبال زوج‌ها برای درمان ناباروری قرار گرفته و اهداکنندگان زیادی هستند که حاضر به انجام این کار می‌شوند. ولی اهدای تخمک برای اهداکنندگان مانند یک تیغ دو لبه است که می‌تواند علاوه بر مزایای آن که حل مشکل یک زندگی و زوج دیگری است در صورت استفاده نادرست تبدیل به آفتی برای جامعه و تبدیل به تجارت و کسب سودهای کلان برای مراکز درمانی شود.

به گزارش درنگ؛ پژوهشگاه رویان ناباوری را این گونه تعریف کرده است: ناتوانی یک زوج در باردار شدن پس از یک سال رابطه جنسی بدون جلوگیری از بارداری. ناباروری در ۱۰ تا ۱۵ درصد از زوج‌ها دیده می‌شود. علل ناباروری می‌تواند مربوط به زن یا مرد یا هر دو باشد. حدود ۴۰ درصد از مشکلات ناباروری مربوط به مردان، ۴۰ درصد مربوط به زنان و حدود ۱۰ درصد مربوط به هر دو است. در ۱۰ درصد از زوج‌ها نیز عامل ناباروری مشخص نیست. به عبارت دیگر در این زوج‌ها هر دو نفر با توجه به انجام آزمایش‌های موجود مشکلی ندارند ولی به علل نامشخصی بچه‌دار نمی‌شوند.

«مینا متقی» کارشناس مامایی و مسٔول اتاق عمل بخش آی وی اف بیمارستان آبان است که بیش از ۲۰ سال سابقه کار در این حوزه درمانی دارد. او هر روز با اهداکنندگان و گیرندگان تخمک اهدایی مواجه می‌شود و آنها را برای مراحل دیگر غربال و راهنمایی می‌کند. با او در خصوص این تجربه درمانی به گفتگو نشسته‌ایم که در ادامه می‌آید:

چه افرادی برای درمان ناباروری بیشتر به روش اهدای تخمک روی می‌آورند؟

در گذشته بیماران خاصی نیاز به اهدای تخمک داشتند برای مثال افرادی که در حال درمان نازایی بودند و این درمان طولانی شده و به علت بالارفتن سن دیگر تخمکی ندارند. یا شوهران آنها مشکل نازایی داشته‌اند و امکانات خوبی در کشور برای درمان آنها نداشته‌ایم و اکنون این امکانات هست ولی سن خانم‌های آنها بالا رفته است. علاوه بر آنها افرادی مانند بیماران صعب العلاج که تحت شیمی درمانی‌های قوی قرار می‌گیرند و تخمدان‌های آنها از کار می‌افتد. بیماران ژنتیکی، خود ایمنی مثل بیماری‌های مثل ام اس و…از این روش درمانی بهره می‌برند ولی امروزه آنچه که باعث گرایش بیشتر به سمت اهدای تخمک شده بالا رفتن سن ازدواج دختران در کشور است. یعنی چون سن ازدواج بالا رفته فرصت مفید بچه‌دار شدن از دست رفته است و از همان اول فرد برای بارداری به روش اهدای تخمک رو می‌آورد.

چه افرادی برای اهدای تخمک مراجعه می‌کنند و چه معیاری برای انتخاب آنها وجود دارد؟

ما برای اهدای تخمک پارامترهایی داریم که یکی سن زیر ۳۰ سال و دومی مطلقه بودن فرد است. در گذشته شرط مطلقه بودن وجود نداشت ولی اکنون ترجیح این است که مطلقه باشد که بیشتر به خاطر جنبه شرعی آن است. اگر چه فتوای مراجع نسبت به این موضوع متفاوت است. برای مثال بعضی مراجع اهدای تخمک را مثل اهدای عضو دانسته‌اند و فرموده‌اند مشکلی ندارد ولی بعضی مراجع نظر متفاوتی دارند. ما برای محکم کاری اغلب افراد مطلقه را برای این کار انتخاب می‌کنیم.

این افراد چگونه شما را پیدا می‌کنند؟

یکسری از بیماران از طریق بانک اهدای تخمک آشنا می‌شوند. در این بانک یکسری از اهداکنندگان را غربال کرده‌ایم و آماده نگه داشته‌ایم. وقتی فردی به ما برای استفاده از تخمک مراجعه می‌کند ما اهداکننده‌ای را برای او انتخاب می‌کنیم که با گروه خونی گیرنده نیز همخوانی داشته باشد و این گونه نباشد که گروه خونی فرزند با پدر و مادر مطابقت نداشته باشد.

واسطه‌ها در این میان چه نقشی دارند؟

یکسری افراد به عنوان واسطه، اهداکننده را به مراکز درمانی معرفی می‌کنند. ما از این واسطه‌ها رو دست می‌خوردیم چون گاهی جواب آزمایش‌های اهدا کننده معرفی شده توسط این واسطه‌ها ( مثل آزمایش اعتیاد یا هپاتیت) منفی نشان داده می‌شد در حالیکه وقتی اهداکننده را به اتاق عمل می‌بردیم و آماده برای عمل و بیهوشی می‌کردیم، خودشان را لو می‌دادند و می‌گفتند اعتیاد دارند و مواد مصرف می‌کنند یا دچار بیماری هپاتیت هستند.

به خاطر بوجود نیامدن این مشکل، ما اکنون همه آزمایش‌ها را در بیمارستان انجام می‌دهیم و از بیرون نتیجه هیچ آزمایشی را قبول نمی‌کنیم. به آزمایشگاه هم تاکید کرده‌ایم که جواب را فقط به ما تحویل دهد که دقیق بررسی شود. و یکسری آزمایش‌های سلامت شامل اعتیاد، ایدز، تالاسمی، هپاتیت، بیماری‌های کبدی و … است. ‎

گاهی نیز با زنانی برای اهدای تخمک مواجه می‌شویم که آثار خودکشی یا خودزنی در بدنشان قابل مشاهده است که نشانگر بیماری‌های افسردگی یا روانی است که این افراد نیز برای اهدای تخمک مورد تایید ما نیستند. ما معتقدیم از درماندگی مردم نباید سوء استفاده کرد. گیرنده‌ها مستاصل هستند و برای بچه‌دار شدن چاره‌ای ندارند و هر پیشنهادی را به راحتی قبول می‌کنند ولی ما از درماندگی مردم نباید سوءاستفاده کنیم و همه موارد را مورد بررسی قرار می‌دهیم.

اهداکنندگان معمولا از چه قشری هستند و چه حمایت‌هایی از آنها انجام می شود؟

اکنون اهداکنندگان زیادی داریم که اکثرا خانه‌هایشان اطراف و حاشیه شهرهای بزرگ هستند که ما به غیر از دستمزد اهدا، هزینه ایاب و ذهاب آنها را می‌دهیم و پولی بابت تزریقات به آنها می‌پردازیم. اگر پای واسطه‌ای هم در میان باشد پول را هرگز به او نمی‌دهیم بلکه مستقیم به کارت اهداکننده واریز می‌کنیم تا سوءاستفاده‌ای از این قضیه نشود.

اهداکننده با این کار در واقع بخشی از جان خود را می‌فروشد و باید حق او را محفوظ نگه داشت. متاسفانه در بیمارستان‌ها یا مراکز دیگر سوءاستفاده‌هایی از این قضیه شده است که ما برای جلوگیری از این موضوع طرح ساماندهی اهدای تخمک را پیشنهاد داده و در دستور کار داریم. این طرح برای ساماندهی اهدا را حتی به وزرات بهداشت پیشنهاد کرده‌ایم.

آیا رضایت نامه‌ای از دو طرف گیرنده و اهدا کننده گرفته می‌شود که بعدها مشکلاتی را ایجاد نکند؟

حتما … از اهداکننده رضایت‌های محضری که شامل آگاهی از عوارض پزشکی، دارویی و آگاهی از مسایل قانونی اهدا است گرفته می‌شود. همچنین یک رضایت محضری از گیرنده‌ها می‌گیریم که خودشان با رضایت خودشان این کار را انجام داده‌اند. سعی ما این است که این کار را با بهترین کیفیت و مسولیت کاری بالا انجام ‌دهیم.

چرا نرخ مصوبی برای این کار وجود ندارد، این می‌تواند مشکلات زیادی را برای اهداکننده و گیرنده بوجود آورد؟

اکنون چیزی که در این ماجرا از نرخ و قیمت مهم‌تر است، ثبت هویت است، هر اهدا کننده بیشتر از ۴ یا ۵ بار نباید این کار را انجام دهد چون داروهایی که برای این کار مصرف می‌کند، می‌تواند در طولانی مدت سرطان‌زا باشد.

فرد اهداکننده باید حدود ۱۲ روز داروی هورمونی با دوز بالا مصرف کند. این فرد برای پول شاید حاضر به این کار برای چندین بار باشد ولی ما به عنوان درمانگر باید این آگاهی را به آنها بدهیم که این اقدام در دراز مدت سرطان‌زا است و نباید چندین بار تکرار شود.

گاهی اوقات وقتی ما افراد را به دلیل اینکه چند بار اهدای تخمک انجام داده‌اند، قبول نمی‌کنیم به راحتی به مراکز دیگری مراجعه می‌کنند و چون سامانه مشخصی وجود ندارد، آن مرکز هم او را می‌پذیرد. اگر سامانه‌ای برای این کار راه اندازی شود و مراکز نازایی از طریق این سامانه به هم مرتبط شوند جلوی اهدای مکرر از یک اهداکننده گرفته می‌شود.

متاسفانه اکنون این کار برای خیلی از زنان راهکاری برای کسب درآمد شده است که می‌تواند در طولانی مدت خطرناک باشد و باید جلوی آن گرفته شود.

آیا گیرندگان می‌توانند اهداکننده‌ها را ببینند یا با او ارتباط داشته باشند؟

این کاملا بستگی به نظر گیرندگان دارد. چنانچه گیرندگان مایل باشند اهداکننده را ببینند و یا در طول مراحل درمان با او مراوده داشته باشد این آشنایی انجام خواهد شد. اما چنانچه از نظر روحی تمایل به این ارتباط نداشته باشد، این کار می‌تواند کاملا مستقل انجام شود و گاهی فقط به دیدن یک عکس از اهداکننده اکتقا می‌کنند و آرامش خاطر کافی را به دست می‌آورند.

اینجا آلبوم عکسی از اهداکننده‌ها داریم که اگر گیرنده‌ای تمایل داشت می‌تواند شخص را ببیند که خیالش راحت شود یا اگر اهداکننده کودکی داشته باشد عکس کودک را ببیند ولی این عکس‌ها را منتشر نمی‌کنیم و فقط به گیرنده‌ها نشان می‌دهیم.

این اطلاعات به راحتی در اختیار افراد قرار داده نخواهد شد مگر با درخواست کتبی از مراجع قصایی و طی مراحل قانونی. برای اینکه فرد متولد شده در آینده ممکن است به اطلاعات بیولوژیکی خود احتیاج پیدا کند باید در جایی این اطلاعات ثبت شود که ما این کار را انجام می دهیم ولی با نامه کتبی از مراجع قضایی در اختیار افراد قرار می‌گیرد تا هویت بیولوژیکی او مشخص شود. برای جراحی‌هایی مثل پیوند مغز استخوان ممکن است این اطلاعات مورد استفاده قرار گیرد.

این روش چقدر از سوی زوج‌های نابارور استقبال می‌شود و چقدر شانس موفقیت در آن وجود دارد؟

اکنون استقبال زیادی از اهدای تخمک صورت گرفته است و حتی می‌توان گفت زیادتر از عمل «آی وی اف» شده است. پزشکان متخصص زنان بیمارستان به ما می‌گویند اکنون مراجعه کنندگان بسیاری برای گرفتن تخمک اهدایی در مطب داریم چون سن ازدواج بالا رفته و به تبع آن متقاضی این کار هم زیاد شده است. در این روش مانند عمل آی وی اف ۳۵ تا ۴۰ درصد شانس موفقیت در بارداری برای زوج‌های نابارور وجود دارد.

نظر دهید

بیشترین نظرات دریافتی